Ο Μητροπολίτης Σπυρίδων και οι Άγιοι Φανέντες-του Πρωτοπρεσβυτέρου Γεώργιου Φ. Αντζουλάτου

Στον επικήδειο λόγο που εκφώνησε στην εξόδιο ακολουθία του Μητροπολίτη Κεφαλληνίας κυρού Σπυρίδωνος ο Θεοφιλέστατος Αρχιγραμματέας της Ιεράς Συνόδου Επίσκοπος Μεθώνης κ. Κλήμης, έκανε ξεχωριστή αναφορά στη συμβολή του εκλιπόντος Ποιμενάρχη στην Τοπική μας Αγιολογία. Υπενθύμισε λοιπόν με χρονική σειρά, την πρόταση στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για αγιοκατάταξη του Οσίου Παναγή του Μπασιά και την διακήρυξη της Αγιότητάς του το 1986, όπως και τα Συνέδρια που πραγματοποιήθηκαν στην Κεφαλονιά με θέμα την ταύτιση του νησιού μας με την Μελίτη των Πράξεων, ανυψώνοντας την Εκκλησία του νησιού μας στην Αποστολική της τάξη.

Ανεπαρκώς ίσως συλλέγοντας πληροφορίες ο ομιλητής αποσιώπησε το τρίτο μεγάλο αγιολογικό επίτευγμα του μακαριστού Ιεράρχη, την ανάδειξη δηλαδή της μνήμης των τριών παλαιοτέρων Αγίων της Κεφαλονιάς ( 4ος μ.Χ. αι.), των Ομολογητών Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος και τον επαναπατρισμό των ιερών λειψάνων τους. Καλύπτοντας το κενό που προκλήθηκε και ως οφειλόμενο μνημόσυνο στη σεβάσμια μορφή του μεταστάντος Επισκόπου, σκιαγραφείται στη συνέχεια μια πορεία των κυριότερων Αρχιερατικών κινήσεων, που είχε διάρκεια μια ολόκληρη δεκαετία. Οι επόμενες αράδες ας λογισθούν σαν κατάθεση λίγων λουλουδιών στο μοναστηριακό χώμα που σκεπάζει το σεπτό του σκήνωμα, σαράντα μέρες τώρα μετά από την μετάβαση της ψυχής του πολυσέβαστου Δεσπότη μας στο Δεσπότη Χριστό.

Ήταν το έτος 2000, όταν έπειτα από υπόμνημα του μακαριστού εφημερίου της Σάμης Χρυσοστόμου Αλεξάτου, σχετικό με την μνήμη των τριών Αγίων και την ετήσια μνήμη τους στο φερώνυμο Μοναστήρι «των Αγίων Φανέντων», ο Μητροπολίτης μας υπέβαλε προς την επιτροπή εκδόσεως των Διπτύχων της Αποστολικής Διακονίας, αίτημα για αναγραφή της μνήμης των Αγίων, κατά την ημέρα της εορτής τους. Έτσι από το πρώτο έτος της τρίτης μ.Χ. χιλιετίας, στο επίσημο Ημερολόγιο της Εκκλησίας της Ελλάδος, στα «Δίπτυχα», καταχωρήθηκε η «μνήμη των Αγίων Μαρτύρων Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος των εν Σάμη Κεφαλληνίας φανέντων» (τμήμα Α΄ Κανονάριον, μέρος Α΄ Κυριακοδρόμιον –Μηνολόγιον, Κυριακή των Αγίων Πάντων). Η παραπάνω αναγραφή, αποτελεί την οικουμενική διακήρυξη μιας μακραίωνης αγιολογικής πτυχής της λειτουργικής ζωής του νησιού μας.  Επτά χρόνια αργότερα διαβίβασε προς την Ιερά Σύνοδο την ειδικά συνταγμένη για την εορτή νέα Ασματική Ακολουθία των Αγίων, η οποία μετά από την έγκρισή της τυπώθηκε και κυκλοφορήθηκε από την Ιερά Μητρόπολη Κεφαλληνίας.

Στις αρχές της ίδιας δεκαετίας, ο υπογράφων είχε στρέψει την διενέργεια της έρευνάς του για τα λείψανα των τριών Αγίων Φανέντων στη Βενετία και είχε ενημερώσει με σχετική επιστολή τον Ποιμενάρχη της Κεφαλονιάς, ο οποίος με ευσεβή διάθεση για την εξακρίβωση των αρχειακών στοιχείων, έστειλε τον Νοέμβριο του 2004 προς τον Μητροπολίτη Ιταλίας κ. Γεννάδιο γράμμα, ζητώντας του να μεσολαβήσει προς τους Ρωμαιοκαθολικούς για την έρευνα στην πόλη των Δόγηδων. Αν και από πλευράς του Σεβασμιωτάτου Ιταλίας, έγιναν αμέσως διαδοχικές συναντήσεις με τον Καρδινάλιο της Βενετίας, μετά από παρέλευση δύο άκαρπων ετών, εστάλη εκ νέου επιστολή από τον Κεφαλληνίας τον Ιανουάριο του 2007, με αίτημα την αποσφράγιση μαρμάρινης λειψανοθήκης στο Ναό του Αγίου Ζαχαρία και την επιστημονική διερεύνηση του περιεχομένου της.

Πέρασαν είκοσι μήνες για να επιτευχθεί, χάρη στη συμβολή του Αρχιεπισκόπου των Ρωμαιοκαθολικών Κερκύρας κ. Ιωάννη Σπιτέρη, καθοριστική συνάντηση στη Βενετία και να δοθεί επιτέλους η άδεια.  Έτσι τον Ιανουάριο του 2009 ο εφημέριος της Σάμης και ο υπογράφων, εφοδιασμένοι με σχετική Αρχιερατική συστατική επιστολή, συμμετείχαν στην αποσφράγιση της λειψανοθήκης. Μετά την ταυτοποίηση των ιερών λειψάνων, οι Βενετοί εντεταλμένοι ικανοποιώντας την παράκληση του Ποιμενάρχη του ιστορικού Θρόνου της Κεφαλονιάς, παρέδωσαν τμήματά τους στους προαναφερθέντες κληρικούς, προκειμένου να τα μεταφέρουν στην Κεφαλονιά.

Για την σπουδαία αυτή εξέλιξη στην αναζήτηση των περισσότερο από επτά αιώνες αγνοουμένων Αγίων, ο μακαριστός Μητροπολίτης ενημέρωσε αμέσως με μακρά αναφορά την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, η Οποία τον συνεχάρη με επίσημο Συνοδικό Γράμμα. Από τις επιστολές που απεύθυνε στα πλαίσια της προετοιμασίας τής υποδοχής των ιερών λειψάνων στην Κεφαλονιά, ας μνημονευθούν ενδεικτικά η ευχαριστήρια επιστολή-πρόσκλησή του προς τον Καρδινάλιο της Βενετίας και το αίτημά του προς τον Υπουργό Εθνικής Αμύνης, προκειμένου σκάφος του Πολεμικού Ναυτικού να μεταφέρει από την Πάτρα στο λιμάνι της Σάμης τον ιερό θησαυρό. Στις 2 Μαΐου 2009 αξιώθηκε επικεφαλής έξι Αρχιερέων, του κλήρου και των Αρχών του νησιού, καθώς και πλήθους κόσμου, να υποδεχθεί τα ιερά λείψανα των τριών Αγίων, τα οποία έπειτα από μια λαμπρή λιτανευτική πομπή κατέθεσε στον Ενοριακό Ναό της Σάμης.

Έκτοτε, ο αείμνηστος Κεφαλληνίας Σπυρίδων, προεξήρχε συγκινημένος και περιχαρής στις ετήσιες πανηγύρεις των Αγίων Φανέντων, τόσο στην παλαιότατη (την Κυριακή των Αγίων Πάντων στο ιστορικό ομώνυμο Μοναστήρι τους), όσο και στη νέα, αυτήν της επανακομιδής των ιερών λειψάνων τους (την Κυριακή των Μυροφόρων στον μεγαλοπρεπή Ναό της Σάμης) την οποία ο ίδιος άμεσα και με ευλάβεια καθιέρωσε. Ακλόνητη βεβαιώνεται η πίστη μας, ότι οι Άγιοι Γρηγόριος, Θεόδωρος και Λέων, μαζί με τους λοιπούς Αγίους της Κεφαλονιάς, πρεσβεύουν θερμά στον Κύριο και Θεό μας, για την αιώνια ανάπαυση του Μητροπολίτη που τους τίμησε στο νησί της αθλήσεώς τους και τους ανέδειξε πανορθόδοξα και οικουμενικά.

Ιερά Πανήγυρις των Ομολογητών Αγίων Φανέντων της Κεφαλονιάς Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος, στον Ι. Ν. Παναγίας Φανερωμένης Βουλιαγμένης.

     

Η μνήμη των Ομολογητών αγίων της Κεφαλονιάς, των Αγίων Φανέντων : Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος, που εορτάζεται από την Εκκλησία μας κατά την Κυριακή των Αγίων Πάντων, τιμάται και φέτος (14 και 15 Ιουνίου) με ιδιαίτερη λαμπρότητα στη Βουλιαγμένη, στον Ιερό Ναό Παναγίας Φανερωμένης,  της Ιεράς Μητροπόλεως Γλυφάδας, Ελληνικού, Βούλας, Βουλιαγμένης και Βάρης, ιερουργούντος ανήμερα  της Εορτής,  ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Παύλος και θα τεθούν σε προσκύνηση ιερά λείψανα των τριών Αγίων Φανέντων, τα οποία δώρισε προς την Ενορία της Βουλιαγμένης ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κεφαλληνίας κ. Σπυρίδων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο μεγαλοπρεπής  Ναός της Παναγίας Φανερωμένης Βουλιαγμένης, αποτελεί το επίκεντρο των λατρευτικών εκδηλώσεων, που διοργανώνονται από τους απόδημους Κεφαλλονίτες κάθε χρόνο για τους Αγίους Φανέντες στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, φροντίδι του  Προϊσταμένου του Ιερού Ναού και επίσης Κεφαλλονίτη, Πρωτοπρεσβυτέρου π.  Γεωργίου Αντζουλάτου.

Αγιοι Φανέντες, Η αλήθεια για το βίο και το ιστορικό των ιερών λειψάνων τους

Κάθε χρόνο την Κυριακή των Αγίων Πάντων η Τοπική Εκκλησία της Κεφαλληνίας εορτάζει πανηγυρικά στη Σάμη την πανίερη μνήμη των αγίων ενδόξων ομολογητών Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος. Πρόκειται για τους παλαιότερους αγίους στην εκκλησιαστική ιστορία της Κεφαλονιάς, οι οποίοι είναι ευρύτερα γνωστοί με την προσωνυμία «Άγιοι Φανέντες» που τους δόθηκε λόγω της θαυματουργικής φανέρωσης των ιερών τους λειψάνων και της ανάδειξής τους από την αφάνεια. 

Επίκεντρο των λατρευτικών εκδηλώσεων προς τιμήν των τριών ομολογητών αγίων της Κεφαλονιάς είναι εδώ και αιώνες η επ’ ονόματί τους ιδρυθείσα παλαίφατη Ιερά Μονή, γνωστή μέχρι σήμερα ως «Μονή των Αγίων Φανέντων» και κτισμένη στην κορυφή της νότιας ακροπόλεως της αρχαίας Σάμης σε υψόμετρο 226μ.

Σύμφωνα με τα διασωθέντα δύο παλαιά λατινικά συναξάρια του 14ου αιώνα, τα οποία γράφτηκαν το μεν πρώτο που είναι εκτενέστερο από τον Βενετό μοναχό Pietro Calό, το δε δεύτερο που είναι συνοπτικότερο από τον επίσκοπο της Ακυληίας Pietro Natali, οι άγιοι Γρηγόριος, Θεόδωρος και Λέων κατάγονταν από την Ανατολή και έζησαν περί τα μέσα του 4ου μ.Χ. αιώνα. Ήταν στρατιωτικοί στον ρωμαϊκό αυτοκρατορικό στρατό και πίστευαν με βαθιά προσήλωση στις αλήθειες του Ευαγγελίου του Χριστού. Όμως προκειμένου να μην ασπασθούν τη φοβερή αίρεση του Αρειανισμού επί των ημερών του αιρετικού αυτοκράτορα Κωνστάντιου (337–361), εγκατέλειψαν το στράτευμα και αναχώρησαν από τη Σικελία, όπου βρίσκονταν την εποχή εκείνη, και αποβιβάστηκαν στην Κεφαλονιά.

Φτάνοντας στο μεγαλύτερο νησί του Ιονίου, κατέφυγαν στο ανατολικό του τμήμα και συγκεκριμένα στην κοιλάδα της Σάμης, απέναντι από την Ιθάκη. Στον τόπο αυτό, όπου ανακάλυψαν μέσα σ’ ένα μικρό, αλλά πυκνό δάσος από χαμηλά δένδρα και θάμνους τα ερείπια ενός μισοκατεστραμμένου ναού, έζησαν ως στρατιώτες και αθλητές πλέον του Χριστού μέχρι της οσιακής τελευτής τους, η δε μνήμη τους καταχωρήθηκε στις 24 Αυγούστου σύμφωνα με τα δύο παλαιά σωζόμενα συναξάρια. Πολλά χρόνια μετά από την οσιακή τους κοίμηση στην περιοχή της Σάμης, τα ιερά τους σκηνώματα αποκαλύφθηκαν με θαυμαστό τρόπο, όταν έπειτα από νυκτερινή εμφάνιση των αγίων σ’ έναν επιφανή και πλούσιο κάτοικο του νησιού, ο οποίος ονομαζόταν Μιχαήλ και έπασχε από μία μορφή λέπρας, του υποδείχθηκε από έναν χοιροβοσκό ο τόπος, όπου αυτά κείτονταν.

Αμέσως ο Μιχαήλ κατευθύνθηκε με οδηγό τον χοιροβοσκό προς το πυκνό δάσος, όπου βρίσκονταν τα τρία άφθαρτα ολόσωμα σκηνώματα, τα οποία έλαμπαν και ευωδίαζαν. Αφού προσευχήθηκε γονατιστός θερμά και προσκύνησε με ευλάβεια τα τρία φεγγοβολούντα άταφα ιερά σκηνώματα, θεραπεύτηκε από την ανίατη ασθένειά του. Μετά από το θαύμα επιμελήθηκε των ιερών λειψάνων και ίδρυσε προς τιμήν των τριών ομολογητών αγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος Μονή, η οποία είναι γνωστή μέχρι σήμερα ως «Μονή των Αγίων Φανέντων», αλλά ερειπωμένη πλέον από τους σεισμούς του 1953.

Μετά την ανεύρεση των τριών αφθάρτων ιερών σκηνωμάτων των αγίων, αυτά φυλάσσονταν στην ιδρυθείσα επ’ ονόματί τους Ιερά Μονή. Σύμφωνα με την επιχώρια προφορική παράδοση τα λείψανα αφαιρέθηκαν κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας και μάλιστα πλάστηκε ένας παρηγορητικός ιστορικοθρησκευτικός θρύλος, σύμφωνα με τον οποίο το πλοίο που τα μετέφερε, βυθίστηκε κοντά στο Φισκάρδο της Κεφαλονιάς. Σύμφωνα μάλιστα μ’ αυτόν τον θρύλο τα ιερά λείψανα παρέμειναν για πάντα ως ασύλητος θησαυρός στον θαλάσσιο πυθμένα των υδάτων της Κεφαλονιάς και έτσι δεν έγιναν κτήμα των Δυτικών. Στην πραγματικότητα όμως, όπως αποδείχθηκε μέσα από την πολυετή επιστημονική έρευνα, τα τρία ολόσωμα σκηνώματα εκλάπησαν από τους Βενετούς και μεταφέρθηκαν στη Μονή του Προφήτη Ζαχαρία στην περιοχή Καστέλο της Βενετίας, το μεν λείψανο του αγίου Λέοντος από τα τέλη του 9ου αιώνα, τα δε λείψανα των αγίων Γρηγορίου και Θεοδώρου από τον 14ο αιώνα. Έκτοτε φυλάσσονται μέσα σε μαρμάρινη λάρνακα στον Ναό του Προφήτη Ζαχαρία, αφού η ομώνυμη Μονή της Βενετίας διαλύθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα.

Από το έτος 2004 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κεφαλληνίας κ. Σπυρίδων προέβη σε συντονισμένες ενέργειες προς τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία προκειμένου να επιτραπεί η αποσφράγιση της μαρμάρινης λάρνακας στον Ναό του Προφήτη Ζαχαρία της Βενετίας και να πραγματοποιηθεί η επιστημονική εξέταση του περιεχομένου της. Μετά την τεκμηριωμένη επιστημονική διερεύνηση στις 29-30 Ιανουαρίου 2009, αποδείχθηκε η αυθεντικότητα των ιερών λειψάνων των τριών ομολογητών αγίων της Κεφαλονιάς και μετά την επίσημη ταυτοποίησή τους, δόθηκε μικρό μέρος λειψάνων και των τριών αγίων ως ευλογία και δώρο στην Ιερά Μητρόπολη Κεφαλληνίας. Τα τμήματα των ιερών αυτών λειψάνων επέστρεψαν με κάθε επισημότητα στη Σάμη της Κεφαλονιάς το Σάββατο των Μυροφόρων 2 Μαΐου 2009, εις ανάμνηση δε της επετείου της επανακομιδής τους καθιερώθηκε έκτοτε η τέλεση λαμπράς αρχιερατικής πανηγύρεως την Κυριακή των Μυροφόρων. Αξιοσημείωτη και επαινετή είναι η μακροχρόνια επιστημονική έρευνα για τους ομολογητές αγίους της Κεφαλονιάς από τον εκ Σάμης Αιδεσιμολογιώτατο Πρωτοπρεσβύτερο π. Γεώργιο Αντζουλάτο, ο οποίος χάρη στις άοκνες προσπάθειες και τον ένθερμο ζήλο του συνέβαλε αποφασιστικά στον εντοπισμό, την επανεύρεση και την επιστημονική αναγνώριση των τριών Αγίων Φανέντων. Εορτασμός της μνήμης των τριών ομολογητών αγίων έχει επίσης καθιερωθεί να τελείται στην Αττική με πρωτοβουλία Κεφαλλήνων ιερέων και κεφαλληνιακών συλλόγων και συγκεκριμένα στους Ιερούς Ναούς Παναγίας Φανερωμένης Βουλιαγμένης και Αγίων Τιμοθέου και Μαύρας Ν. Ερυθραίας.

Αλλά οι άγιοι Γρηγόριος, Θεόδωρος και Λέων τιμούνται και στο αιγαιοπελαγίτικο νησί της Σάμου, όχι όμως «ἐν ἀληθείᾳ», αφού αποδίδεται σ’ αυτούς τοπική διάσταση, ενώ έχουν διατυπωθεί καινοφανείς θεωρίες, στηριζόμενες σε υποθέσεις και εικασίες, οι οποίες παραχαράσσουν την ιστορική αλήθεια της επίγειας διαδρομής των τριών αγίων. Έτσι παρακάμπτοντας τα αρχαία φιλολογικά κείμενα και αγνοώντας τη γεωγραφία, τα τοπωνύμια και την ιστορία της Κεφαλονιάς, συνέδεσε ο γεωγράφος Philippus Ferrarius (1551-1626), όπως αργότερα και οι Σάμιοι ιστορικοί μελετητές Επαμεινώνδας Σταματιάδης και Μανώλης Βαρβούνης το αιγαιοπελαγίτικο νησί της Σάμου με τους τρεις ομολογητές αγίους, διακηρύσσοντας ότι μετά την αποχώρησή τους από τη Σικελία κατέφυγαν στη Σάμο του Αιγαίου Πελάγους, όπου και έζησαν ασκητικά μέχρι την οσιακή τους κοίμηση. Μάλιστα από το 1995 η Τοπική Εκκλησία της Σάμου και επί των ημερών του νυν Μητροπολίτου κ. Ευσεβίου του Σαμίου μνημονεύει τους τρεις στρατιωτικούς αγίους ως τοπικούς αγίους του νησιού, ενώ το 2004 θεμελιώθηκε σε στρατόπεδο της Σάμου παρεκκλήσιο προς τιμήν τους.

Η γεωγραφική σύγχυση αναφορικά με τον τόπο καταφυγής, ασκήσεως και κοιμήσεως των τριών ομολογητών αγίων προκλήθηκε, διότι στα δύο σωζόμενα λατινικά συναξάρια υπάρχει το τοπωνύμιο Samos. Το επίμαχο όμως αυτό τοπωνύμιο δεν αναφέρεται στη νήσο Σάμο του Αιγαίου Πελάγους, αλλά στη νήσο Σάμο του Ιονίου Πελάγους, δηλαδή την Κεφαλονιά, αφού από την αρχαιότητα και σύμφωνα με τις υπάρχουσες ιστορικές πηγές τόσο ολόκληρο το νησί της Κεφαλονιάς όσο και το ανατολικό του τμήμα, όπου βρίσκεται η κωμόπολη της Σάμης, φέρουν τη διπλή διαχρονική ονομασία με τα ονόματα Σάμος και Σάμη. Ενδεικτικό είναι μάλιστα το γεγονός ότι ο γεωγράφος Στράβωνας αναφερόμενος στον Όμηρο, διαπιστώνει ότι ο ποιητής χρησιμοποιεί το όνομα Σάμος για το νησί, το οποίο ονομάζεται τώρα Κεφαλληνία: «Σάμον δέ τήν νῦν Κεφαλληνίαν, ὡς και ὅταν φῇ», ενώ σύμφωνα με τη γεωγραφική εγκυκλοπαίδεια Baudrandus(ΙΙ, 198) παρατίθεται ως τρίτο λήμμα για την ερμηνεία του όρου «νήσος Σάμος» το ακόλουθο: «Σάμος, νήσος του Ιονίου Πελάγους κατά τον Πλίνιο και Λίβιο, που ονομάσθηκε και Σάμη σύμφωνα με μαρτυρία του Στράβωνα και μετά Κεφαλληνία, όπου υπάρχει επίσης και πόλη Σάμος».

Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός ότι ήδη από τον 18ο αιώνα επιφανείς ιστορικοί και αγιολόγοι, όπως ο Gulielmo Cupero, ο οποίος επιμελήθηκε την έκδοση του χειρόγραφου συναξαρίου του Pietro Calό που αναφέρεται στους τρεις αγίους και ο Flaminio Corner, ο οποίος στο πολύτομο έργο του για την Εκκλησία της Βενετίας αναδημοσιεύει το συναξάριο του Calό, είχαν ταυτίσει με ορθότητα και σαφήνεια τη γεωγραφική πραγματικότητα της Κεφαλονιάς με τον τόπο καταφυγής, κοιμήσεως και ευρέσεως των τριών Αγίων Φανέντων. Αλλά η ταύτιση του τοπωνυμίου «Σάμος» με την Κεφαλονιά επιβεβαιώνεται απόλυτα και από το γεγονός ότι η επίγεια παρουσία των τριών αγίων, όπως και η από αιώνων αδιάλειπτη λατρευτική τους τιμή στο μεγαλύτερο νησί των Επτανήσων και έκτο μεγαλύτερο ελληνικό νησί με συνολική έκταση 781τ.χλμ. εντοπίζεται και καταγράφεται στο ανατολικό του τμήμα και συγκεκριμένα στην περιοχή της κωμοπόλεως της Σάμης, γνωστής στα αρχειακά κείμενα με την προσωνυμία «ρίβα της Σάμος», πλησίον δε αυτής βρίσκεται δημοφιλής παραλία, γνωστή μέχρι σήμερα με το τοπωνύμιο «Αντίσαμος».

Όμως ανεξάρτητα από το επίμαχο τοπωνύμιο η επίγεια παρουσία των αγίων στη Σάμο του Αιγαίου Πελάγους δεν μαρτυρείται και δεν επιβεβαιώνεται ούτε μέσα από την τοπική προφορική παράδοση ούτε μέσα από κάποιο ιστορικό αρχαιολογικό εύρημα. Τα δύο διασωθέντα λατινικά συναξάρια ομιλούν σαφέστατα για την ανέγερση Μονής προς τιμήν των αγίων στον χώρο, όπου αποκαλύφθηκαν θαυματουργικά τα σκηνώματά τους. Η Μονή αυτή κτίσθηκε από τον θεραπευμένο από τη λέπρα άρχοντα Μιχαήλ στην κορυφή της νότιας ακροπόλεως της αρχαίας Σάμης και είναι η γνωστή στους Κεφαλλήνες ως «Μονή των Αγίων Φανέντων», η οποία αποτελεί και το επίκεντρο του ετήσιου εορτασμού της μνήμης τους την Κυριακή των Αγίων Πάντων. Στο αιγαιοπελαγίτικο νησί της Σάμου απεναντίας και στην προσπάθεια εξεύρεσης ιστορικού μνημείου που να σχετίζεται με τους τρεις αγίους, μόλις το 2003 αναφέρθηκε η πιθανολογούμενη και υποθετική συσχέτιση αυτών μ’ ένα Μαρτύριο, το οποίο χρονολογείται από τον 4ο μ.Χ. αιώνα και βρίσκεται στον χώρο του παλαιοχριστιανικού κοιμητηρίου στην περιοχή του Πυθαγορείου. Όμως η στηριζόμενη σε εικασίες αυτή συσχέτιση δεν επιβεβαιώνεται και δεν μαρτυρείται ούτε μέσα από κάποια προφορική παράδοση ούτε μέσα από κάποια αναφορά ή περιγραφή του χώρου στα συναξάρια, όταν μάλιστα αυτός προβάλλεται υποθετικά ως τόπος ενταφιασμού των αγίων. Η αναφορά των συναξαρίων σε τμήμα ενός μισοκατεστραμμένου ναού που ανακάλυψαν οι τρεις άγιοι μέσα σε πυκνό δάσος, επιβεβαιώνεται απόλυτα από τα σωζόμενα αρχαιολογικά ευρήματα στην περιοχή της Σάμης, ενώ η πλούσια λαϊκή κεφαλληνιακή προφορική παράδοση για τους τρεις αγίους αποδεικνύει την παρουσία τους στην περιοχή αυτή της Κεφαλονιάς. Μάλιστα οι καταγεγραμμένες προφορικές παραδόσεις έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, αλλά και ιδιαίτερη βαρύτητα, αφού αναπαράγουν με μεγάλη αξιοπιστία και εγγύτητα τα στοιχεία που παρατίθενται στα συναξαριακά κείμενα, όταν μάλιστα αυτά ήταν παντελώς άγνωστα για πάρα πολλά χρόνια στην τοπική βιβλιογραφία της Κεφαλονιάς. Έτσι η καταγεγραμμένη πλέον προφορική παράδοση της περιοχής της Σάμης αναφέρεται με σαφήνεια στα διαφορετικά ονόματα και τις διαφορετικές ηλικίες των τριών αγίων, στον ερχομό τους από άλλο μέρος (ήταν ξένοι και ήρθαν), στη φυγή τους από το στράτευμα (χαρακτηρίζονται ως καταδιωγμένοι και κυνηγημένοι), στην ασκητική τους διαβίωση στην περιοχή της Σάμης (εκεί ασκητέψανε).

Ακόμη και στις αποκλινόμενες πληροφορίες της λαϊκής προφορικής παράδοσης σε σχέση με τα συναξάρια βρίσκει ο μελετητής εύλογες απαντήσεις. Έτσι η απόδοση στους τρεις αγίους συγγενικής ιδιότητος, ότι δηλαδή ήταν πατέρας και δύο παιδιά, υποδηλώνει την πνευματική πατρότητα και καθοδήγηση των αγίων Θεοδώρου και Λέοντος από τον άγιο Γρηγόριο, τον σεβάσμιο αυτό ασπρομάλλη γέροντα, ενώ η απόδοση σ’ αυτούς της καλογερικής ιδιότητος, παρόλο που δεν ήταν μοναχοί, έχει κάποια λογική βάση, αφού ως γνωστόν οι καλόγεροι είναι αυτοί που επιδίδονται στην εν Χριστῴ άσκηση σε απομονωμένες περιοχές και σύμφωνα με τα συναξάρια οι τρεις άγιοι έζησαν ασκητικά μέχρι της οσιακής τους κοιμήσεως. Αλλά και η λατρευτική τους τιμή στην περιοχή της Σάμης με επίκεντρο την ιστορική Μονή των Αγίων Φανέντων είναι εδώ και αιώνες συνεχής και ζωντανή και αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της θρησκευτικής πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.

Απεναντίας η παντελής ανυπαρξία λαϊκής προφορικής παράδοσης για τους αγίους στη Σάμο του Αιγαίου Πελάγους αποτελεί γεγονός απόλυτα δικαιολογημένο, αφού οι τρεις άγιοι ασκήτεψαν, κοιμήθηκαν και τιμήθηκαν στη Σάμο του Ιονίου Πελάγους, δηλαδή την Κεφαλονιά. Παρόλα αυτά ο σύγχρονος Σάμιος ιστορικός μελετητής Μανώλης Βαρβούνης στην προσπάθειά του να στηρίξει την επιχειρηματολογία του για την υποθετική σχέση των αγίων με το αιγαιοπελαγίτικο νησί, χαρακτηρίζει ως ελιππή και ασαφή την περί των αγίων λαϊκή λατρευτική παράδοση της Κεφαλονιάς, διότι δημιουργήθηκε χωρίς τη γνώση των δύο παλαιών συναξαρίων και με βάση τον γνωστό παρηγορητικό θρύλο για την απώλεια των λειψάνων στη θάλασσα.

Επιπλέον ισχυρίζεται ότι η τιμή των αγίων στην Κεφαλονιά είναι πολύ νεότερη σε σύγκριση με την αντίστοιχη της Σάμου, όπου η τιμή λησμονήθηκε λόγω ιστορικών και πληθυσμιακών περιπετειών. Δεν παραθέτει όμως τις ιστορικές εκείνες πηγές που να ομιλούν για την τιμή αυτή στο αιγαιοπελαγίτικο νησί από τον 4ο μ.Χ. αιώνα και μετά. Έτσι, ενώ αμφισβητείται με αίολα επιχειρήματα η επίγεια παρουσία των τριών αγίων στην Κεφαλονιά, δεν παρατίθενται τα αποδεικτικά εκείνα στοιχεία που να πιστοποιούν και να επιβεβαιώνουν τη σύνδεση των αγίων με το αιγαιοπελαγίτικο νησί της Σάμου. Γι’ αυτό τον λόγο και η βασιζόμενη σε υποθέσεις και εικασίες καινοφανής θεωρία για τη σχέση των τριών αγίων με το αιγαιοπελαγίτικο νησί σε συνδυασμό και με την επίκληση του τοπωνυμίου «Σάμος» στα λατινικά συναξάρια δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αποτελέσουν τεκμήριο και αποδεικτικό στοιχείο για την επίγεια παρουσία και την τιμή των αγίων στη Σάμο του Αιγαίου Πελάγους. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η τιμή τους πρέπει αποκλειστικά να αποδίδεται εντός των στενών γεωγραφικών ορίων της Κεφαλονιάς και ειδικότερα της περιοχής της Σάμης, αφού οι άγιοι της πίστεώς μας δεν γνωρίζουν γεωγραφικά σύνορα, αρκεί η τιμή τους να αποδίδεται από τους όπου γης χριστιανούς όχι μόνο με πίστη και ευλάβεια, αλλά και «ἐν ἀληθείᾳ» σεβόμενοι την ιστορική αλήθεια της επίγειας διαδρομής τους.

Γ.Θ.Λ.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Αντζουλάτου Γεωργίου Φ., Πρωτοπρεσβύτερου, Οι Άγιοι Φανέντες. Οι ομολογητές άγιοι της Κεφαλονιάς Γρηγόριος – Θεόδωρος – Λέων, Εκδοτικός Οίκος Π. Κυριακίδη Α.Ε., Αθήναι 2005.
Αντζουλάτου Γεωργίου Φ., Πρωτοπρεσβύτερου, Η επιστροφή των Αγίων Φανέντων στο νησί τους, Έκδοση Ένωσης Κεφαλλήνων και Ιθακησίων Κηφισιάς και Βορείων Προαστίων, Κηφισιά 2014.
Βαρβούνη Μ.Γ., Αγιολογία, Ιστορία και Λαϊκή Παράδοση: Η περίπτωση των στρατιωτικών αγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος στη Σάμο, Λαογραφικά Μελετήματα της Ρωμηοσύνης, Εκδόσεις Άθως, Αθήνα 2010.
amalgama – paramythias. blogspot.com
anavaseis. blogspot.com
sami-roupaki. blogspot.com
syndesmosklchi. blogspot.com
www.imglyfadas.gr
www.kefalonitikanea.gr
www.saint.gr

Εκδήλωση για τους Αγίους Φανέντες

Η Ένωση Κεφαλλήνων και Ιθακησίων Κηφισιάς και Βορείων Προαστίων, διοργανώνει εκδήλωση αφιερωμένη στους παλαιότερους Αγίους της Κεφαλονιάς, τους Αγίους Φανέντες, το Σάββατο 22 Μαρτίου, στις 7.30 το απόγευμα, στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Κηφισιάς (οδ. Διονύσου & Μυρσίνης 2, Κηφισιά).

Ο πρωτοπρεσβύτερος και συγγραφέας π. Γεώργιος Αντζουλάτος, θα περιγράψει τα στοιχεία του βίου των τριών Αγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος, το Μοναστήρι τους στη Σάμη και την έρευνα για τα ιερά τους λείψανα στη Βενετία.

Στην εκδήλωση θα παρουσιαστεί το νέο βιβλίο για τους Αγίους Φανέντες του συμπατριώτη μας ερευνητή - κληρικού, το οποίο θα προσφερθεί δωρεάν σε όσους προσέλθουν.

Τέλος, χορωδία Βυζαντινής Μουσικής θα αποδώσει ύμνους από τις Ακολουθίες των Αγίων.

ΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΦΑΝΕΝΤΕΣ ΣΤΗ ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗ.

Η μνήμη των Ομολογητών αγίων της Κεφαλονιάς, των αγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος, που εορτάζεται από την Εκκλησία μας κατά την Κυριακή των Αγίων Πάντων, τιμήθηκε και φέτος (30 Ιουνίου) με ιδιαίτερη λαμπρότητα στη Βουλιαγμένη, στον Ιερό Ναό Παναγίας Φανερωμένης, ένα στολίδι της Ιεράς Μητροπόλεως Γλυφάδας, Ελληνικού, Βούλας, Βουλιαγμένης και Βάρης.

Ο μεγαλοπρεπής τούτος Ναός, αποτελεί το επίκεντρο των λατρευτικών εκδηλώσεων, που διοργανώνονται από τους απόδημους Κεφαλλονίτες κάθε χρόνο για τους Αγίους Φανέντες στο Λεκανοπέδιο της Αττικής.

Την πανηγυρική θεία Λειτουργία, τέλεσε ο Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος της Μητροπόλεώς μας π. Κωνσταντίνος Βαρθολομαίος, ο οποίος στην ομιλία του μετέφερε στην πανηγυρίζουσα Ενορία, τις ευχές του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ. Παύλου, που αυτές τις μέρες ευρίσκεται προσκυνητής στο Άγιον Όρος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι φέτος τέθηκαν σε προσκύνηση ιερά λείψανα των τριών Αγίων Φανέντων, τα οποία δώρισε προς την Ενορία της Βουλιαγμένης, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κεφαλληνίας κ. Σπυρίδων.

  Εκ της Ιεράς Μητροπόλεως

ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΛΜΗ (του πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Αντζουλάτου.)

  Οἱ κληρικοί παντός βαθμοῦ, ὡς πνευματικοί ὁδηγοί τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, (προϋποτίθεται ὅτι) γνωρίζουμε καί (ὀφείλουμε νά) διδάσκουμε τήν Ἀλήθεια. Ὁ Χριστός μας, ἡ Ἀλήθεια, νικᾶ τό θάνατο, τή φθορά, τό ψεῦδος, τή λύπη καί τό σκότος. Ἐμφανιζόμενος μέ θεοσημίες στούς ἀνά τούς αἰῶνες μαθητές του, τούς ὁδηγεῖ στό φῶς. Ἡ ζωή τῆς Ἐκκλησίας μας ἔχει καταδείξει, πώς κάθε χριστιανός, ὅταν ἀκολουθεῖ τό ἀνέσπερο φῶς Του, καταλαμπρύνεται καί γεύεται ἀνεκλάλητων δωρεῶν. Χαρισμάτων, τά ὁποῖα τό Πανάγιο Πνεῦμα διανέμει πλουσιοπάροχα στά μέλη τῆς Ἐκκλησίας Του. Τρανή  ἀπόδειξη,  οἱ  ἀγαπημένοι  καί  φίλοι  τοῦ  Θεοῦ, οἱ  Ἅγιοί  Του.

Μέσα στό φῶς τῆς Ἀναστάσεώς Του, στό φῶς τοῦ Παρακλήτου καί στό φῶς τῶν Ἁγίων Του, ἐπαληθεύεται καί ἡ Ἱστορία. Ἡ λήθη ἐξαφανίζεται καί στή θέση της ἀνατέλλει ἡ μνήμη. Ἡ σκιά καί τό ἡμίφως διαλύονται καί λάμπει ἡ ἀλήθεια τοῦ φωτός, γεμίζοντας δημιουργικά τίς καρδιές τῶν ἀνθρώπων μέ χαρά. Διανύοντες λοιπόν τήν ἀκατάπαυστη Ἀναστάσιμη εὐφροσύνη, δέν θά μπορούσαμε νά δοῦμε τίποτε ἄλλο κατάματα, παρά τήν Ἀλήθεια καί τήν ἀλήθεια περί τῶν Ἁγίων Της, ὅπως αὐτή μέ τήν χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀποκαλύπτεται στό πέρασμα τῶν αἰώνων. 

Τόν βίο πολλῶν Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας, γνωρίζουμε ἄριστα. Γιά ὁρισμένους ἄλλους, λιγότερο γνωστούς, ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ φροντίζει νά κοινοποιεῖται τό Συναξάρι τους καί νά εὐεργετοῦνται οἱ χριστιανοί ἀπό τίς μεσιτείες τους. Μεταξύ αὐτῶν, τῶν κάποτε ἀφανῶν Ἁγίων, οἱ τρεῖς ἑορταζόμενοι τήν Κυριακή τῶν Ἁγίων Πάντων Ὁμολογητές, Γρηγόριος, Θεόδωρος καί Λέων. Στρατιῶτες στό ἐπάγγελμα, πιστεύοντας ἀκράδαντα στό Χριστό, γιά νά μήν ὑποκύψουν στήν αἵρεση τοῦ Ἀρείου, ἐγκατέλειψαν τόν αὐτοκρατορικό στρατό στή Σικελία καί κατέφυγαν στήν Κεφαλονιά στά μέσα τοῦ 4ου μ.Χ. αἰ. Ἐγκαταστάθηκαν στήν περιοχή τῆς Σάμης, ὅπου πέρασαν τό ὑπόλοιπο τῆς ζωῆς τους μέ προσευχή, ὥσπου κοιμήθηκαν ὁσιακά.

Ἡ φθορά καί ὁ θάνατος, νικημένα μεγέθη ἀπό τό γεγονός τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Θεανθρώπου, δέν μπόρεσαν νά ἐξαφανίσουν ἀπό τόν ἐπίγειο τόπο καταπαύσεως τῶν τριῶν ὁμολογητῶν, τά φωταγωγικά ἴχνη τους. Μέ τό πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἡ θεϊκή Πρόνοια φρόντισε, ὥστε νά ἀποκαλύψει τά πλήρη χάριτος Θεοῦ ἄφθαρτα σώματά τους καί νά τά ἐντάξει στό ἱστορικό γίγνεσθαι τῆς Κεφαλληνιακῆς Ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς.

 Ἄν καί ἀπό τήν ἱδρυθεῖσα πρός τιμήν τους παλαίφατη Ἱερά Μονή, τά χαριτόβρυτα λείψανα ἀφαιρέθηκαν ἐδῶ καί πολλούς αἰῶνες, στήν Κεφαλλονιά δέν ἔπαψε νά διατηρεῖται ἡ μνήμη τους, στά χείλη καί στίς καρδιές τῶν κατοίκων τοῦ νησιοῦ. Ἡ «τῶν Ἁγίων Φανέντων» Μονή στή Σάμη, καταγεγραμμένη ἤδη τό ἔτος 1264, ἀποτελεῖ διαχρονικό μαρτύριο τόσο τοῦ ἔνθεου βίου, τῆς ὑπέρβασης τοῦ θανάτου καί τῆς θαυμαστῆς ἀποκαλύψεώς τους, ὅσο καί κεντρικό σημεῖο ἀναφορᾶς τῶν χριστιανῶν πού τιμοῦν κάθε χρόνο τέτοια μέρα, Κυριακή τῶν Ἁγίων Πάντων, τούς τρεῖς Ἁγίους. Ἔπειτα ἀπό παραμονή τῶν ἀγνοούμενων ἱερῶν λειψάνων τους στή Βενετία, γιά τουλάχιστον ἑπτά αἰῶνες, τόν Μάϊο τοῦ 2009, μέρος τους, ἐπέστρεψε μέ κάθε τιμή στό νησί τοῦ Ἰονίου.

Καί ἐνῶ αὐτή εἶναι ἡ Ἱστορία, κατά τά τελευταῖα ἔτη διαπιστώνεται, ὅτι ὁρισμένες γραφίδες ἐκ μέρους τῆς Αἰγαιοπελαγίτικης νήσου Σάμου, ἐπιχειροῦν σφετερισμό τῆς τοπικῆς διαστάσεως τῶν τριῶν Ἁγίων, μέ ἀπώτερο στόχο τήν ἐνσωμάτωσή τους στό Τοπικό Ἁγιολόγιο. Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Σάμου, ἐνστερνιζόμενη τίς ἀπόψεις, δίνει ἔδαφος γιά καλλιέργεια καί ἄλλων καινοφανῶν θεωριῶν. Ἔτσι, μόλις τό 1996 καί γιά πρώτη φορά, ἁγιογραφεῖται εἰκόνα τῶν τριῶν ἁγίων μέ αὐθαίρετη ἀπόδοση τῶν χαρακτηριστικῶν τῶν ἱερῶν μορφῶν, τό ἑπόμενο ἔτος καθιερώνεται ἑορτή σέ ἐσφαλμένη ἡμερομηνία, ἐνῶ λίγο ἀργότερα συντάσσεται ἀκολουθία βρίθουσα ἀπό ἀνακρίβειες καί θεμελιώνεται Παρεκκλήσι σέ στρατόπεδο.

Καί εὔλογα διερωτᾶται κάποιος: Γιατί νά μήν παρουσιάζεται ἡ ἀλήθεια, ἀκέραια καί ἀνόθευτη; Γιατί ἐξ αἰτίας ἀβάσιμων καί χαλκευμένων συγγραφῶν, νά παραπλανῶνται οἱ χριστιανοί καί νά προκαλεῖται σύγχυση; Γιατί νά παραποιεῖται τό ἐκκλησιαστικό γίγνεσθαι, ἀπό τήν προωθούμενη παραχάραξη τῆς ἱστορίας;

Ἄν καί ἔχει λεχθεῖ ἀπό τά πλέον ἁρμόδια χείλη, ὅτι "δέν διεκδικοῦμε τίποτε", ἡ ἐπιμονή στήν προβολή ἀνιστόρητων στοιχείων καί ὑποθέσεων, καταδεικνύουν, πώς τοπικιστικές σκοπιμότητες λειτουργοῦν δεσμευτικά καί ἔχουν ἐγκλωβίσει τούς ὑπευθύνους. Ἐπιτέλους! Ἀς ἀφήσουμε τό φῶς νά πλημμυρίσει τή ζωή μας. Ὅποιος γεύεται τή χαρά τοῦ Ἀναστημένου Ἰησοῦ καί τήν πληρότητα τοῦ Παναγίου Πνεύματος, ἔχει τήν ἐξ ὕψους δύναμη, τήν ποιμαντική  εὐχέρεια καί τήν Νικοδήμου τόλμη, νά δώσει στόν πιστό λαό τήν ὀρθή ἱστορική διάσταση τῶν γεγονότων. Κάθε φορέας Ἁγιοπνευματικῶν χαρισμάτων, ἀκολουθῶντας τό Φῶς τό Ἀληθινό, δέν φοβᾶται, οὔτε ἐθελοτυφλεῖ, ἀλλά ὀρθοτομεῖ τήν Ἀλήθεια καί τήν ἀλήθεια τῶν Ἁγίων Του.

                      Πρωτ. Γεώργιος Ἀντζουλᾶτος

ΑΓΡΥΠΝΙΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟ ΚΑΒΟΥΡΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΦΑΝΕΝΤΕΣ

Με την ευκαιρία της επετείου της εύρεσης στη Βενετία των λειψάνων των Αγίων Φανέντων ( Ιανουάριος 2009 ), θα τελεσθεί, όπως κάθε χρόνο, Αγρυπνία στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου στο Καβούρι. Στο Ναό αυτό είχαν φιλοξενηθεί τα λείψανα των Αγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος, για τρεις μήνες μετά από την επάνοδό τους στην Ελλάδα και μέχρι την επιστροφή τους στον Ενοριακό Ναό της Σάμης.

Στη φετινή Αγρυπνία θα τεθούν σε προσκύνηση και τμήματα των λειψάνων των τριών Αγίων, τα οποία δώρισε ο Μητροπολίτης Κεφαλληνίας κ. Σπυρίδων προς την Ενορία της Βουλιαγμένης. Η κίνηση αυτή έγινε έπειτα από αίτημα του Μητροπολίτη Γλυφάδας, Ελληνικού, Βούλας, Βουλιαγμένης και Βάρης κ. Παύλου, κατ’ εξαίρεση, αποκλειστικά και εφάπαξ, σαν αναγνώριση της σχετικής εικοσιπεντάχρονης έρευνας του πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Αντζουλάτου, που είναι προϊστάμενος του Ναού στη Βουλιαγμένη, αλλά και σαν ανταπόδοση της μεγάλης συμβολής του Μητροπολίτη Γλυφάδας στην τιμή των Αγίων Φανέντων.

Ο Εσπερινός θα αρχίσει στις 9.00 το βράδυ της Παρασκευής (25/1) και η Θεία Λειτουργία θα τελειώσει περίπου την 1^η πρωινή του Σαββάτου (26/1).

ΕΠΕΤΕΙΑΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΣΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΦΑΝΕΝΤΕΣ.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΕΣ  ΑΝΑΦΟΡΕΣ  ΣΤΟΥΣ  ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥΣ

ΑΓΙΟΥΣ  ΓΡΗΓΟΡΙΟ,  ΘΕΟΔΩΡΟ  ΚΑΙ  ΛΕΟΝΤΑ.

                                                                             π. Γεωργίου Αντζουλάτου

Τήν 1^η  Φεβρουαρίου 2009, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γλυφάδας, Ἑλληνικοῦ, Βούλας, Βουλιαγμένης καί Βάρης κ. Παῦλος, ἐπέστρεφε ἀπό τή Βενετία, συνοδεύοντας τιμητικά, τά Ἱερά Λείψανα τῶν Ἁγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου καί Λέοντος, τῶν τριῶν Ὁμολογητῶν Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας, τῶν ὁποίων τά ἴχνη εἶχαν ἐξαφανισθεῖ γιά περισσότερα ἀπό 700 χρόνια. Εἶχε προηγηθεῖ ὁ ἐντοπισμός τους στόν ἱστορικό Ναό τοῦ Ἁγίου Ζαχαρία τῆς Βενετίας καί ἡ ἐπιστημονική ταυτοποίησή τους, καθώς καί ἡ ἐξαιρετικά σπάνια κίνηση τῆς παραχώρησής τους στήν Ἱερά Μητρόπολη Κεφαλληνίας.

 Τά Ἱερά Λείψανα φιλοξενήθηκαν ἐπί τρίμηνο στόν Ἱερό Ναό Ἁγίου Γεωργίου Καβουρίου στή Βουλιαγμένη, ὅπου πλήθη πιστῶν τά προσκύνησαν κατά τίς τελεσθεῖσες πρός τιμήν τῶν τριῶν Ἁγίων, Θείες Λειτουργίες, Παρακλήσεις καί Ἀγρυπνίες.

Μέ τήν εὐκαιρία τῆς συμπληρώσεως τριῶν ἐτῶν ἀπό τό σημαντικό αὐτό γεγονός γιά τήν Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία μας, τό Κέντρο Μελετών Ἰονίου, διοργάνωσε στήν Ἀθήνα στίς 6 Φεβρουαρίου, Σεμιναριακή Συνάντηση στό Ἐθνικό Ἵδρυμα Ἐρευνῶν, μέ εἰσηγητή τόν Πρωτοπρεσβύτερο Γεώργιο Ἀντζουλάτο, κύριο ἐρευνητή τῶν τριῶν Ἁγίων καί Γραμματέα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας. Στό πρῶτο μέρος τῆς ἐκδηλώσεως παρουσιάσθηκαν, τό συναξάρι τῶν Ἁγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου καί Λέοντος, ἡ προφορική παράδοση τῆς Κεφαλληνίας καί ἡ ὑπερχιλιόχρονη ἱστορία τῆς ὁμώνυμης Μονῆς «τῶν Ἁγίων Φανέντων» στή Σάμη. Στό δεύτερο μέρος, παρουσιάσθηκαν ἡ ἔρευνα γιά τά ἀγνοούμενα Ἱερά Λείψανα, ἡ ἀποσφράγιση τῆς λειψανοθήκης, ἡ Ἰατρική Ἔκθεση καί ἡ ἐπιστροφή τους στό νησί τοῦ Ἰονίου. Ἐνδιαφέρουσα παράμετρος οἱ πολλές φωτογραφίες πού συνόδευαν τήν εἰσήγηση, ὁρισμένες ἀπό τίς ὁποίες ἐκτέθηκαν γιά πρώτη φορά. Παρά τήν καταρρακτώδη βροχή, τήν ἐκδήλωση τίμησαν μέ τήν παρουσία τους πανεπιστημιακοί, ἀρχαιολόγοι, ἐρευνητές, ἱστορικοί καί ἀρκετοί φιλάγιοι καί φιλίστορες.

Μέσα στά ἴδια πλαίσια, ἀναρτήθηκε στό διαδίκτυο ἀπό τόν παραπάνω ἐρευνητή, μικρή συλλογή σχετικῶν εἰδήσεων, πού δημοσιεύθηκαν στό Διεθνῆ Τῦπο τό Φεβρουάριο τοῦ 2009. Παγκόσμιας ἐμβέλειας Μ.Μ.Ε., ὅπως τό Γαλλικό Πρακτορεῖο Εἰδήσεων (AFP), τό Ρωσσικό ITAR-TASS, ἡ ἐφημερίδα καί τό ραδιόφωνο τοῦ Βατικανοῦ, ὑπῆρξαν οἱ βασικές πηγές γιά τήν ἀναμετάδοση  τῶν γεγονότων, μέσα ἀπό δεκάδες ἰστοσελίδες, σέ διάφορα μήκη καί πλάτη τοῦ πλανήτη. Οἱ  τρεῖς στρατιωτικοί Ἅγιοι πού ἔζησαν τόν τέταρτο αἰώνα στή Σάμη, πλημμηρυσμένοι ἀπό θεϊκή καί αἰώνια δόξα, γίνονται γνωστοί στά πέρατα τῆς οἰκουμένης. Τήν ἐμπλουτισμένη μέ (δεκαοκτώ) ἐνδεικτικές ὑπερσυνδέσεις ἀνάρτηση, μπορεῖτε νά ἀναγνώσετε στή συνέχεια ἤ νά δεῖτε καί ἐδῶ.

Οἱ Κεφαλλῆνες ἀλλά καί οἱ ἐπισκέπτες τοῦ νησιοῦ, ἐκτός ἀπό τό ἄφθαρτο σκήνωμα τοῦ Ἁγίου Γερασίμου στά Ὀμαλᾶ, τόν Πρωτόκλητο Ἀπόστολο Ἀνδρέα στή Μηλαπιδιά καί τόν Ἅγιο Παναγῆ Μπασιᾶ στό Ληξούρι, ἔχουν πλέον τή δυνατότητα νά προσκυνοῦν στόν κεντρικό Ναό τῆς Σάμης, τά ἐπιστραφέντα λείψανα τῶν Ἁγίων Φανέντων. Ὅπως ἔπραξε τόν Ὀκτώβριο τοῦ 2009 ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος κ. Ἱερώνυμος, ἐπικεφαλῆς Συνοδικῆς Ἀποστολῆς, ὅπως ἔχει πράξει ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κατ΄ ἐπανάληψιν, ἀλλά καί πολλοί κληρικοί καί ἐκδρομεῖς - προσκυνητές τῆς Μητροπόλεώς μας.

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΦΑΝΕΝΤΕΣ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΗ ΤΥΠΟ.

Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Ἀντζουλᾶτου.

 

Ἡ ἐπανεύρεση τῶν ἱερῶν λειψάνων τῶν Ὁμολογητῶν ἁγίων τῆς Κεφαλονιᾶς Γρηγορίου, Θεοδώρου καί Λέοντος, καθώς καί ἡ παράδοση ἑνός μέρους τους στή Μητρόπολη Κεφαλληνίας, προσέλκυσαν τόν Φεβρουάριο τοῦ 2009 τό ἐνδιαφέρον ὄχι μόνο τοῦ ἑλληνικοῦ Τύπου, ἀλλά καί τῶν διεθνῶν Μ.Μ.Ε. Σήμερα, τρία χρόνια μετά, σέ μιά περίοδο πού οἱ εἰδήσεις ἀπό τήν Ἑλλάδα μεταδίδονται σέ φόντο γκρίζο καί προοπτικές ἀπελπισίας, ἡ περιήγηγη στή διεθνῆ (κυρίως ἠλεκτρονική) εἰδησεογραφία ἐκείνων τῶν ἡμερῶν, προβάλλει σάν ἕνας ἀναβαπτισμός σέ καλές ἀναμνήσεις.

Τό ἔναυσμα τῶν ἀναφορῶν ἔδωσε τό παγκόσμιας ἐμβέλειας Agence France-Presse (AFP). Τό Γαλλικό Πρακτορεῖο Εἰδήσεων σέ ἀνταπόκριση τοῦ δημοσιογράφου Jean Kinzel ἀπό τήν Ἀθήνα στίς 10 Φεβρουαρίου 2009, μεταδίδει ἐκτενῶς τήν εἴδηση κάτω ἀπό τόν τίτλο «Grèce: Venise rend les reliques de trois saints grecs de Céphalonie» (Ἑλλάδα: Ἡ Βενετία δίνει τά λείψανα τῶν τριῶν Ἑλλήνων ἁγίων ἀπό τήν Κεφαλονιά). Oἱ παρεχόμενες πληροφορίες, ἄν καί δέν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβεῖς, ἀποδίδουν εὔστοχα τό γεγονός. Ἡ ἀνταπόκριση ὑπῆρξε ἡ δεξαμενή δεδομένων, γιά τίς ἀναδημοσιεύσεις δεκάδων ἰστοτόπων. Αὐθημερόν ἀναδημοσιεύεται αὐτούσια ἀπό τόν εἰδησεογραφικό Ὀργανισμό «Le Forum Catholique» μέ τίτλο Ἡ Βενετία δίνει τά λείψανα τριῶν Ἑλλήνων ἁγίων ἀλλά καί στήν ἰστοσελίδα τῆς Orthodoxie Russe Occident (Ρωσσική Ὀρθόδοξη Παράδοση στή Δυτική Εὐρώπη), ἐνῶ στό Δελτίο γιά τή ζωή τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας Servise Orthodoxe de Presse (SOP), τό κείμενο παραλάσσεται ἐλαφρῶς καί ἀναρτᾶται μέ κεφαλίδα Ἡ Ἀρχιεπισκοπή τῆς Βενετίας δίνει στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδας λείψανα τριῶν Ἁγίων ἀπό τό Ἰόνιο νησί τῆς Κεφαλονιᾶς.

Σέ ἰστοσελίδες εὐρύτατης ἀναγνωσιμότητας τῆς Βραζιλίας, ὅπως τοῦ μεγάλου ἐκδοτικοῦ Ὀργανισμοῦ Group Abril, τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ Veja καί τοῦ εἰδησεογραφικοῦ Ultimo Segundo, ἐμφανίζεται ἡ ἀνταπόκριση μεταφρασμένη στά πορτογαλικά Ἡ Βενετία ἐπιστρέφει λείψανα τῶν τριῶν Ἑλλήνων ἁγίων ἀπό τό νησί τῆς Κεφαλονιᾶς. Στήν ἐπίσημη ἰστοσελίδα τῆς Ἱερᾶς Ὀρθοδόξου Μητροπόλεως Μπουένος Ἄιρες, ἡ εἴδηση ἀναδημοσιεύεται τόσο στά πορτογαλικά ὅσο καί στά ἰσπανικά. Στά ἰσπανικά ἐπίσης καί κάτω ἀπό τόν τίτλο Ἐπιστροφή κλεμμένων λειψάνων στήν Κεφαλονιά ἀπό τούς Βενετούς, ἀναπαράγεται στό ἰστολόγιο τῆς ὀρθόδοξης Ἐνορίας de la Santa Protección de la Madre de Dios στήν Ἰσπανία.

Στήν Ἀνατολική Εὐρώπη, ἡ διαδικτυακή Πύλη «Двери на Православието» (Πύλες τῆς Ὀρθοδοξίας) ἀναδημοσιεύει ἀπό τό Βουλγαρικό Πρακτορεῖο Εἰδήσεων (Българска Телеграфна Агенция - ΒΤΑ) τήν εἴδηση, κάτω ἀπό τόν τίτλο Ἡ Βενετία ἐπιστρέφει στήν Ἑλλάδα λείψανα τριῶν πρωτοχριστιανικῶν ἁγίων. Στή γειτονική Ρουμανία ἀναδημοσιεύεται ἡ ἀνάρτηση τοῦ AFP ἀπό τόν δημοσιογραφικό Ὀργανισμό Lacasuri Ortodoxe (Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες) καί ἀπό τήν ἰστοσελίδα τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἄλμπας Ἰουλίας, ὅπου ἡ εἴδηση τιτλοφορεῖται Τρία ἱερά Λείψανα παραδόθηκαν ἀπό τήν Ἰταλία στήν Ἑλληνική Ἐκκλησία.
Ἕνα ἀπό τά μεγαλύτερα εἰδησεογραφικά Πρακτορεῖα τοῦ κόσμου, τό ρωσικό Информационное Телеграфное Aгентство России -ΤASS (τό γνωστό ITAR-TASS), ἀναπαράγει μέ ὁρισμένες προσθαφαιρέσεις τήν ἀνταπόκριση τοῦ Γαλλικοῦ Πρακτορείου, τήν ὁποία ἀναδημοσιεύει ἄμεσα ἡ ἐπίσημη ἰστοσελίδα τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχας, κάτω ἀπό τόν τίτλο Ἀπό τή Βενετσιάνικη Ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Ζαχαρία, σέ Ἑλληνικό μοναστήρι στό νησί τῆς Κεφαλονιᾶς, ἔδωσαν τά ἀγνοούμενα ἀπό τόν 14ο αἰώνα λείψανα τριῶν ἁγίων. Ἀκολουθοῦν ἀλλεπάλληλες ἀναρτήσεις σέ ἰστοτόπους τῆς ρωσικῆς ἐπικράτειας, ἐκ τῶν ὁποίων σταχυολογοῦμε τή διαδικτυακή Ὀρθόδοξη θεολογική Πύλη Βogoslov (Θεολόγος), τήν διαδικτυακή Πύλη Sedmitza (Ἑβδομάδα) τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ἐπιστημονικοῦ Κέντρου τῆς Ρωσικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας «Ὀρθόδοξη Ἐγκυκλοπαίδεια», τήν Ἀνοικτή Ὀρθόδοξη Ἐγκυκλοπαίδεια Drevo (Δένδρο) καί τό Regions.Ru, ἕνα ἀπό τά παλαιότερα Πρακτορεῖα Εἰδήσεων τοῦ διαδικτύου στή Ρωσία, πού τιτλοφορεῖ τήν δημοσίευση Λείψανα ἀγνοούμενα ἀπό τόν 14ο αἰώνα δίνει στήν Ἑλλάδα ἡ Βενετία.

Στήν ἔκδοση τῆς 12ης Φεβρουαρίου 2009, ἡ Ἐφημερίδα «L’ Osservatore Romano», τό ἐπίσημο δημοσιογραφικό Ὄργανο τοῦ Βατικανοῦ, δημοσιεύει τήν εἴδηση στή σελίδα 7, κάτω ἀπό τόν τίτλο Ἡ Βενετία ἐπιστρέφει τά λείψανα τριῶν ἁγίων στούς Ὀρθοδόξους. Ἡ εἴδηση πλέον ἀναμεταδίδεται σέ πάμπολλες ἰστοσελίδες τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς ἠλεκτρονικῆς δημοσιογραφίας. Ἀπαντᾶται σέ ρωσικές, ὅπως αὐτές τοῦ Πρακτορείου ἐκκλησιαστικῶν εἰδήσεων τοῦ Ρωμαιοκαθολικισμοῦ ΑGNUZ Ἡ Βενετία ἐπιστρέφει στήν Ἑλληνική Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία λείψανα τριῶν ἁγίων καί τοῦ Kέντρου πληροφοριῶν καί Ἐπιστήμης τῆς Ἁγίας Πετρούπολης Militia-dei. Ἀναμεταδίδεται ἀπό τό Ρωμαιοκαθολικό Πρακτορεῖο Εἰδήσεων τῆς Ἑλβετίας Katholische Internationale Presseagentur (Kipa-Apic), μέ τίτλο Χαμένοι Ὀρθόδοξοι ἅγιοι ἀνακαλύφθηκαν ξανά στή Βενετία καί ἀναδημοσιεύεται ἀπό τίς ἰστοσελίδες τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἀρχιεπισκοπῆς τοῦ Μονάχου. Ἀπό τό γερμανικό Πρακτορεῖο Katholische Nachrichten-Agentur (KNA) ἡ εἴδηση δημοσιεύεται στόν ἐκδοτικό ὅμιλο Verlagsgruppe Bistumspresse καί ἀπό τήν ἠλεκτρονική ἐφημερίδα τῆς Ἐπισκοπῆς τοῦ Ἄαχεν. Ἀπό τό Προτεσταντικό Ἁγιολογικό Λεξικό Ökumenisches Heiligenlexikon ἡ σχετική ἀνάρτηση ἀναμεταδίδεται καί ἀπό πολιτιστικοῦ ἐνδιαφέροντος γερμανικῆς ἰδιοκτησίας forum Ἅγιοι βρέθηκαν στή Βενετία.

Στήν γειτνιάζουσα Πολωνία, ἡ εἴδηση μεταδίδεται ἀπό τό διαδικτυακό Ἐργαστήρι πίστης και πολιτισμοῦ τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας ΟPOCA μέ τόν τίτλο Βενετία: Βρέθηκαν ἀρχαία λείψανα καί ἀναπαράγεται ἀπό τήν εἰδησεογραφική Πύλη Wiara.pl, τίς ἰστοσελίδες τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ὀργανισμοῦ Loolek, ὅπως καί συντετμημένο ἀπό διαχριστιανική διαδικτυακή Πύλη Ekumenizm.pl, κάτω ἀπό τον τίτλο Βρέθηκαν λείψανα τοῦ 4ου αἰώνα. Ἡ εἴδηση μέ διάφορες μορφές ἀπαντᾶται καί στήν ἀγγλική γλώσσα, εἴτε μεταφρασμένη σέ ὁρισμένους ἀπό τούς παραπάνω διαδικτυακούς τόπους, εἴτε μέ ποικίλες ἐπικεφαλίδες, ὅπως γιά παράδειγμα Ἅγιοι Φανέντες -οἱ ἅγιοι πού φανερώθηκαν-: Οἱ Ἅγιοι Γρηγόριος, Θεόδωρος καί Λέων .

Τῶν γεγονότων δέν ἔμειναν ἀμέτοχοι οἱ Ραδιοφωνικοί Σταθμοί, οἱ ὁποίοι μετέδωσαν τήν εἴδηση. Διαδικτυακῶς ἐντοπίσθηκαν τό ρωσικό ραδιόφωνο τῆς Ἁγίας Πετρούπολης Град Петров (12/2), ἡ κρατική Βουλγαρική Ραδιοφωνία (13/2), ὁ παγκόσμιας ἐμβέλειας ραδιοσταθμός τοῦ κράτους τοῦ Βατικανοῦ Radio Vaticana (18/2) καί ὁ πολωνικός σταθμός Radio Ortodoxia(19/2).
Ἡ περιήγηση στόν Διεθνῆ Τῦπο κλείνει μέ μιά ὁμάδα δημοσιεύσεων τῶν γεγονότων σέ ἔντυπα, τῶν ὁποίων οἱ καταχωρήσεις ἔχουν περιέλθει στήν ἀντίληψή μας (εὐχαριστῶ καί πάλι τόν καρδιακό φίλο, ἐγκρατή τῆς θεολογικῆς καί ἱστορικῆς ἐπιστήμης, ποιητή καί λόγιο συλλειτουργό στό Λονδῖνο, Πρωτοπρ. Ἀναστάσιο Σαλαπάτα, γιά τήν ἀποστολή ὁρισμένων ἐκ τῶν ἀναφερομένων περιοδικῶν). Πρόκειται γιά τό Ρωσικό περιοδικό Sedmitza (τεῦχ.109, 6-13/2/2009, σ. 7), τό περιοδικό Kirchenbote τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐπισκοπῆς Osnabrück τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀμβούργου (τεῦχ. 8, 22/2/2009), τό πανορθόδοξο περιοδικό Ποιμαντικῆς Orthodox Outlook (τεῦχ. 112, Φεβρ. 2009), τό περιοδικό τῆς Μητροπόλεως Μαυροβουνίου καί Παραθαλασσίας τοῦ Πατριαρχείου τῆς Σερβίας Светигора (τεῦχ. 189-190, Μάρτιος 2009), τό περιοδικό τοῦ Ἰνστιτούτου Ὀρθόδοξης Θεολογίας τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Μονάχου Orthodoxes Forum (ἔτος 23, 2009, τεῦχ. 2) καί τήν ἔκδοση τῆς Ἐξαρχίας τῶν Ὀρθοδόξων Παροικιῶν Ρωσικῆς Παραδόσεως Δυτικῆς Εὐρώπης τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου The Messenger (τεῦχ. 10, Μάϊος 2009).

Τά γεγονότα καταγράφονται ὡς ἐνδιαφέροντα ἀπό πλευρᾶς δημοσιογραφικῆς, ἐκκλησιαστικῆς καί ἐπιστημονικῆς. Κυρίως ὅμως, σηματοδοτοῦν γιά τήν Κεφαλονιά, τή συγκλονιστική πραγματικότητα τῆς ἐπιστροφῆς καί τῆς προσκυνήσεως τῶν χαριτόβρυτων λείψανων τριῶν Ὁμολογητῶν Ἁγίων, πού ἔζησαν στό νησί μας τόν τέταρτο αἰώνα. Ἕνα μαγιάτικο ἀπόγευμα τοῦ 2009, στό λιμάνι τῆς Σάμης, μητροπολίτες, ἀρχές, ἱερεῖς καί πλῆθος πιστῶν, ὑποδέχθηκαν μέ λαμπρότητα καί κάθε ἁρμόζουσα τιμή, τά ἱερά λείψανα τῶν Ἁγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου καί Λέοντος. Ἤδη πολλοί χριστιανοί καί τουριστικά Πρακτορεῖα ἐντάσσουν στό πρόγραμμά τους στάση στόν Ἐνοριακό Ναό τῆς Σάμης, γιά νά προσκυνήσουν τούς Ἁγίους Φανέντες, τούς παλαιότερους Ἁγίους τῆς Κεφαλονιᾶς.